| |
        
Numer 16/04

William Wildschut
NARZUTA CROW
MALOWANA PIKTOGRAMAMI
(fragment)

W roku 1925 Muzeum Amerykańskich Indian w
Nowym Yorku uzyskało szczególnie interesujący
egzemplarz piktogramów. Szczególnie interesujący dlatego,
że poznano przy tym przyczyny powstania tego malunku.
Zdobycie tego obiektu ilustruje wagę, jaką musi
przywiązywać etnolog do wszystkich szczegółów przy
zbieraniu takich okazów w terenie, musi mieć zawsze pod
uwagą to, że powodem występowania przedmiotów wśród
wielu różnych plemion były międzyplemienne wizyty.
Zazwyczaj Indianie oferowali na sprzedaż okazy zrobione
przez członków innych plemion, a nie te, które robili oni
sami lub ich współplemieńcy. Tendencja ta często prowadzi
do błędu w ocenie oryginalnych, "pewnych" okazów. Jest
to zatem ważne, by etnologia była pewna każdego
skolekcjonowanego okazu.
Kiedy ostatniego lata byłem z wizytą wśród Flathead
u starego Indianina zwanego Pierre Lamoose, którego
tubylcze imię brzmiało Black Tail Deer. Po zwykłych
formalnościach nabyłem mały okaz ze sztuki Flathead.
Czułem jak zwykle, że ten stary człowiek posiada więcej
interesujących przedmiotów, zostałem więc i rozmawiałem
z nim. Upłynęła blisko godzina, ale nic dodatkowo nie
zaoferował. Kiedy chciałem odejść, pojawiła się żona
Lamoose'a, opuściła na chwilę dom i poszła do stajni.
Wkrótce jednak wróciła ze zwiniętą pod pachą skórą
jelenia, którą milcząco położyła przede mną. Kiedy ją
rozwinęła, zauważyłem rzadko spotykane ilustracje (fot.
okładka). Zapytałem Lamoose'a kto malował tę skórę.
Odpowiedział, że "zrobił to Flathead".
Sposób malowania skóry nie był sposobem Flathead.
Nalegałem, by udzielił mi informacji i ostatecznie
wyciągnąłem je od tego starego człowieka. Skórę dostał
wiele lat temu od swego przyjaciela Crow o imieniu
Sapotted Tail, który miał malować tę skórę.
Kiedy parę tygodni później gościłem w rezerwacie
Crow, zadbałem o to, by uzasadnić twierdzenia Lamoosa i
odszyfrować znaczenie tego pisma obrazkowego. W tym
celu wziąłem ze sobą narzutę. Pokazywałem ją
poszczególnym starym Crow, a oni identyfikowali ją bez
wyjątku jako oryginał Crow. Wyjaśnili mi również znaczenie
tych piktogramów.
Na tej narzucie namalowano dziesięć epizodów z
życia różnych wojowników Crow. I tak:
Na tej ilustracji znajduje się Crow imieniem Trot znany
także jako Spies On The Enemy, brat jednego z bardziej
znanych wodzów Crow we wczesnych latach 70-tych
znanego jako Pretty Eagle. Jest tutaj przedstawiony jak
zabiera karabin Siuksowi, którego zranił. Trot
rozpoznany został przez medicine, które nosi na plecach
i przez swój malunek na twarzy. Medicine to zawiniątko
strzał, które razem z tą narzutą znajdują się w Muzeum.
Tu zilustrowany jest epizod z życia Medicine Crow, inny
znakomity wojownik Crow, który na jednej ze swoich
wypraw wojennych dotknął i zabił siedmiu Siuksów.
Malunki ponumerowane jako 3. 4. 5. 6 i 7 ilustrują
zwycięskie dotknięcia White Swana, znakomitego
wojownika Crow i swego czasu zwiadowcę generała
Custera.
Na tej ilustracji White Swan jest pokazany wśród
nadjeżdżających Siuksów, którzy później strzelali do
niego. White Swan dokonał wtedy czynu bohaterskiego.
Według moich informatorów wydarzyło się to na Heart
Butte, szczycie blisko miasta Cody, Wyoming.
Tutaj White Swan uczestniczy w bitwie Bighorn
Shoulder Blade, (okręg pomiędzy Bighorn, a Little
Bighorn kilka mil na południe od dzisiejszego miasta
Hardin w Montanie) słynnej bitwie w historii Crow.
White Swan rozpoznany został po czerwonej pelerynie,
którą miał na sobie. Rozpoznany został także po
przywiązanym kosmyku włosów, który był dla niego
medicine, widocznym na każdym z rysunków od 3 - 7.
Wojownik ten przedstawiony jest, jak zabija Siuksa
lancą. Wróg uzbrojony jest w karabin i pistolet. Ten
śmiały bohaterski czyn był zawsze zaliczany do
znaczącego coup na korzyść White Swana.
Na tej ilustracji przedstawiony jest epizod, który
wydarzył się blisko Coburn, 7 mil na południe od Billings
w Montanie, kiedy White Swan zaliczył coup na
zranionym Siuksie. Siuks walczył zaciekle, chociaż miał
złamaną przez pocisk. White Swan podjechał blisko
Siuksa i uderzył go pierwszy swoją laską dotknięć,
wtedy zawrócił i uderzył go znowu, w końcu go zabił.
Tutaj przedstawiony jest następny z wielu znanych
czynów bohaterskich White Swana. Biczem chłostał
Siuksa tak długo, aż ten wypuścił z rąk swą broń, którą
ten sławny wojownik Crow zabrał. Nie zabił Siuksa, lecz
pozwolił mu odejść, przez co na zawsze go zhańbił. To
również wydarzyło się podczas bitwy nad Big Shoulder
Blade.
Na tej ilustracji White Swan jako zwiadowca Custera
(widać to po trzymanej przez niego fladze) jedzie na
łaciatym koniu, który został zraniony. White Swan
również został zraniony w nogę, lecz mimo to szanse w
walce z wrogiem były wyrównane. Zaliczył on dotknięcie
na swym wrogu, uderzając go swą laską dotknięć i
zabijając go.
Tutaj widać dwóch Crow (maksymalnie z prawej i z
lewej) i dwóch Siuksów. Crow z lewej, którego nazwiska
nie można było ustalić, podjechał do zapędzonych w
kozi róg dwóch Siuksów i jednemu z nich złamał nogę.
Udało im się jednak zranić konia wojownika Crow, lecz
powrócił on gotowy zaliczyć dotknięcie. Tymczasem
Crow po drugiej stronie (z prawej), zidentyfikowany jako
Covers Up His Face (Zasłaniający Twarz) zaliczył
dotknięcie na swym przeciwniku, uderzając go swą laską
dotknięć. Obydwaj Crow później ucieklii nie wiadomo
czy dwóch Siuksów w końcu zginęło.
(...)
Redakcja i opracowanie: Wiesław "Niedźwiadek" Karnabal
Opracowanie wirtualne: Krzysztof "Żuczek" Kolba

Opracowanie wirtualne Absaroki nie zawiera pełnych tekstów. Są to większe, bądz mniejsze fragmenty. Nie zawiera tez wiekszości zdjęć. Opracowanie to ma na celu zachęcić do zakupu pisemka. Obecnie Absaroka jest wydawana dosyć nieregularnie ale coraz bardziej profesjonalnie. Niektóre egzemplarze maja ponad 20 stron.
Istnieje możliwość zakupu archiwalnych numerów Absaroki w cenie 3zł/egz. Chetnych proszę o kontakt pod adresem: kolba@interia.pl lub telefonicznie pod numer: 0 608487541
|
|